Nhiều thí sinh IELTS Writing ghi nhớ rất nhiều từ nối và thường xuyên sử dụng các cụm như Firstly, Moreover hay However trong bài viết, nhưng điểm Coherence and Cohesion vẫn chưa có sự cải thiện rõ rệt. Nguyên nhân là tiêu chí này không đánh giá bài viết dựa trên số lượng từ nối, mà tập trung vào tính logic trong cách triển khai ý tưởng, sự liên kết giữa các câu và khả năng giúp người đọc theo dõi lập luận một cách tự nhiên. Bài viết sẽ làm rõ những khía cạnh thực sự được đánh giá trong tiêu chí Coherence and Cohesion, phân tích vì sao việc lạm dụng từ nối có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng bài viết, đồng thời hướng dẫn cách cải thiện một đoạn văn thiếu mạch lạc thành đoạn văn rõ ràng, logic và có tính liên kết tốt hơn.

Tiêu chí Coherence and Cohesion đo những gì?

Trong IELTS Writing, bài viết được đánh giá dựa trên bốn tiêu chí: Task Achievement (Task 1) hoặc Task Response (Task 2), Coherence & Cohesion, Lexical Resource và Grammatical Range & Accuracy. Trong đó, Coherence (tính mạch lạc) và Cohesion (tính liên kết) là hai khía cạnh có liên quan nhưng không đồng nhất.

• Coherence – Tính mạch lạc: Thể hiện ở cách tổ chức và phát triển ý tưởng một cách logic, giúp người đọc dễ dàng theo dõi lập luận. Mỗi đoạn cần có ý chính rõ ràng, các luận điểm được triển khai theo trình tự hợp lý và nội dung xuyên suốt bài viết phải nhất quán.
• Cohesion – Tính liên kết: Thể hiện qua cách sử dụng các phương tiện ngôn ngữ để kết nối câu và đoạn văn, chẳng hạn như từ nối, đại từ quy chiếu, phép thay thế và các cách diễn đạt giúp hạn chế sự lặp lại không cần thiết.

Theo mô tả band descriptors công khai của IELTS, giám khảo xem xét khả năng tổ chức thông tin và ý tưởng, cách chia đoạn cũng như việc sử dụng các phương tiện liên kết (cohesive devices), bao gồm phép quy chiếu (referencing) và phép thay thế (substitution). Vì vậy, sử dụng nhiều từ nối không đồng nghĩa với việc đạt điểm cao ở tiêu chí Coherence & Cohesion. Từ nối chỉ phát huy hiệu quả khi phản ánh đúng mối quan hệ giữa các ý tưởng.

Một bài viết có tính mạch lạc tốt thường không cần quá nhiều từ nối, bởi trình tự lập luận và sự liên kết giữa các ý đã đủ rõ ràng. Ngược lại, nếu nội dung thiếu logic, việc thêm hàng loạt từ nối cũng khó khắc phục được vấn đề cốt lõi. Do đó, thay vì tập trung ghi nhớ và sử dụng thật nhiều linking words, người học nên ưu tiên xây dựng bố cục hợp lý, phát triển ý nhất quán và lựa chọn phương tiện liên kết phù hợp với ngữ cảnh.

Năm thành phần thật sự tạo nên coherence and cohesion

Việc linking words được xếp ở vị trí cuối cùng không phải là ngẫu nhiên. Trên thực tế, chính ba yếu tố đầu tiên mới là nền tảng quyết định tính mạch lạc của bài viết; từ nối chỉ đóng vai trò hỗ trợ kết nối các ý tưởng đã được tổ chức hợp lý

Vì sao lạm dụng Firstly, Moreover, However không giúp tăng band?

Có ba lý do chính.

Một, từ nối không tạo ra logic. “However” chỉ có nghĩa khi hai ý thực sự đối lập. Nếu bạn đặt However trước một câu không đối lập với câu trước, người đọc bị dẫn sai hướng. Còn với “Moreover” hay “Furthermore”, nếu ý sau không bổ sung cho ý trước, từ nối trở thành vô nghĩa.

Hai, dùng cơ học bị nhận ra ngay. Khi mỗi câu mở đầu bằng một từ nối, bài có nhịp lặp lại rất dễ thấy: Firstly, Secondly, Moreover, In addition, However, In conclusion. Band descriptors của các band thấp và trung bình nhắc đến việc dùng cohesive devices một cách máy móc hoặc dùng thừa, và đó chính là kiểu bài này.

Ba, che mất vấn đề thật. Thêm từ nối không sửa được độ rời rạc, vì vấn đề gốc là ý chưa được triển khai. Điều này không có nghĩa là bỏ hết linking words: vấn đề chỉ nằm ở chỗ dùng nhiều thay vì dùng đúng.

Ví dụ: đoạn viết kém và đoạn viết tốt

Giả sử đề Task 2 hỏi về việc học sinh có nên mặc đồng phục hay không. Đây là một đoạn thân bài theo kiểu lạm dụng từ nối (đoạn tự soạn minh hoạ):

Firstly, school uniforms are good. Moreover, school uniforms make students equal. Furthermore, school uniforms save time. In addition, school uniforms are cheap. However, school uniforms are useful. Therefore, school uniforms should be compulsory.

Đoạn này có từ nối ở mọi câu nhưng có bốn vấn đề: mỗi câu chỉ là một khẳng định ngắn, không lý do, không ví dụ; cụm “school uniforms” lặp sáu lần; “However” đứng ở câu không đối lập với câu trước; và “Therefore” nhảy từ “useful” sang “compulsory” mà không có lập luận.

Đây là cách viết lại đoạn cùng ý:

One advantage of school uniforms is that they reduce visible differences in family income. When all students dress alike, they are less likely to compare brands, which can ease the pressure on poorer families. This also saves parents time in the morning, since they no longer have to decide what their children should wear. Such benefits suggest that a uniform policy can make daily school life fairer and simpler.

Đoạn mới ít từ nối rõ ràng (chỉ có when, which, since), nhưng mạch lạc hơn hẳn. Vì sao? Vì có một ý chính ở câu đầu (topic sentence); mỗi câu sau phát triển từ câu trước (khác biệt thu nhập, rồi áp lực so sánh nhãn hiệu, rồi tiết kiệm thời gian); “they”, “this”, “such benefits” quay lại ý đã nói thay vì lặp từ; và câu cuối tổng kết lại bằng quan hệ nhân quả hợp lý.

Referencing và substitution: công cụ bị bỏ quên

Hai kỹ thuật này giúp bài liền mạch mà không cần thêm một từ nối nào.

Referencing dùng đại từ hoặc từ chỉ định để trỏ lại ý đã nói:

• Many cities have introduced congestion charges. This has reduced traffic in some areas. Từ “This” quay lại cả câu trước.

Substitution thay một cụm bằng từ khác ngắn gọn hơn:

• Some students prefer studying alone, while others do so in groups. “Do so” thay cho “study”.
• Online lessons are convenient, but traditional ones offer more interaction. “Ones” thay cho “lessons”.

Lưu ý: đại từ phải trỏ rõ vào đâu. Nếu “this” có thể trỏ vào hai ý, người đọc bị mơ hồ.

Paragraphing: nền móng của mạch lạc

Mỗi đoạn thân bài nên tập trung phát triển một ý chính, được triển khai thông qua câu chủ đề, phần giải thích, ví dụ minh họa hoặc hệ quả liên quan. Việc đưa quá nhiều luận điểm độc lập vào cùng một đoạn, hoặc chia một ý tưởng thành nhiều đoạn quá ngắn, có thể khiến bố cục thiếu cân đối và làm giảm tính mạch lạc của bài viết.

Một cách tự kiểm tra hiệu quả là đọc riêng câu chủ đề của từng đoạn theo đúng thứ tự. Nếu các câu này tạo thành một chuỗi lập luận logic, phản ánh được hướng triển khai từ mở bài đến kết luận, đó là dấu hiệu cho thấy bài viết có cấu trúc rõ ràng và được tổ chức tốt.

Dùng linking words thế nào cho đúng?

Bạn chọn từ nối theo quan hệ ý, không theo danh sách thuộc lòng:

Nguyên tắc dễ nhớ: bỏ từ nối đi, nếu quan hệ giữa hai câu vẫn rõ thì từ nối đó chưa cần thiết.

Bài tập tự luyện

Bài 1. Đoạn dưới đây (tự soạn) bị lạm dụng từ nối. Bạn hãy viết lại cho mạch lạc, tối đa 4 câu, không dùng quá 2 từ nối.

Firstly, online learning is flexible. Moreover, online learning is convenient. Furthermore, online learning is cheap. However, online learning is popular. Therefore, online learning is the best method.

Bài 2. Thay phần in đậm bằng referencing hoặc substitution phù hợp:

(a) Many students use flashcards. Flashcards help them memorise vocabulary.

(b) Some people prefer to travel by train, while others prefer to travel by plane.

Bài 3. Câu nào dùng “However” đúng?

(a) The new phone is expensive. However, it sold out within days.

(b) The company opened a new branch. However, it hired fifty staff.

Đáp án và lời giải

Bài 1. Đáp án mẫu: Online learning lets students study at their own pace, which suits people with busy schedules. For example, a working parent can watch recorded lessons late at night instead of travelling to a centre. Courses are also often cheaper, with no classroom space to pay for. These advantages explain why many learners now choose this format.

Đoạn mẫu chỉ dùng “for example” và “also”, có câu chủ đề, ví dụ, giải thích nguyên nhân, và dùng “these advantages”, “this format” thay vì lặp “online learning”.

Bài 2. (a) They hoặc These cards thay cho “Flashcards” (ví dụ: “Many students use flashcards. These help them memorise vocabulary.”). (b) do so thay cho “travel” (ví dụ: “…while others prefer to do so by plane”).

Bài 3. Câu (a) đúng: giá cao mà vẫn bán hết nhanh là hai ý đối lập với kỳ vọng thông thường. Câu (b) sai vì mở chi nhánh mới và thuê năm mươi nhân viên không đối lập; nên dùng “As a result” hoặc “Consequently”.

Bạn tự chấm bằng cách hỏi ba câu: mỗi đoạn có một ý chính chưa, mỗi từ nối có đúng quan hệ ý chưa, và có chỗ nào lặp nguyên một cụm danh từ mà thay bằng đại từ được không.

Câu hỏi thường gặp về coherence and cohesion

Coherence and cohesion chiếm bao nhiêu phần trong điểm Writing?

Mỗi tiêu chí trong bốn tiêu chí Writing có trọng số ngang nhau. Vì vậy Coherence & Cohesion quan trọng tương đương Lexical Resource hay Grammatical Range & Accuracy.

Có nên bỏ hết linking words cho an toàn không?

Không. Từ nối dùng đúng quan hệ vẫn giúp bài dễ đọc. Điều cần tránh là dùng cơ học ở đầu mọi câu hoặc dùng sai quan hệ.

Làm sao luyện cohesion nếu không có người chấm?

Em đọc to bài viết của mình. Chỗ nào đọc vấp hoặc thấy lặp từ là chỗ cần referencing hoặc substitution.

Viết dài hơn có giúp coherence tốt hơn không?

Không. Điều quyết định là các ý được triển khai và nối với nhau như thế nào, không phải độ dài.

Cải thiện Writing cùng lộ trình IELTS tại ETEST

Coherence & Cohesion là tiêu chí không dễ tự đánh giá, bởi người viết thường đã quen với mạch lập luận của mình nên khó nhận ra những điểm thiếu liên kết hoặc chưa logic. Tại ETEST, học sinh có thể thực hiện bài đánh giá đầu vào để xác định điểm mạnh, điểm cần cải thiện ở từng tiêu chí IELTS Writing, từ đó được tư vấn lộ trình học phù hợp cùng định hướng luyện tập và phản hồi chi tiết. Hãy để lại thông tin để đội ngũ Tuyển sinh ETEST liên hệ tư vấn, giúp bạn xác định hướng cải thiện kỹ năng Writing một cách rõ ràng và hiệu quả hơn.